24 Ocak 2014 Cuma

Babamın Sesi

Filmin Afişindeki kişi, Basê Doğan (Filmin yönetmenlerinden ve oyuncularından Zeynel Doğanın annesi). Base, oğlu Hasan'ın evine dönmesi için dualar ederek taş dizmektedir. Eve gelen sessiz telefonlara, Base oğlu Hasan diye konuşur. 
Base'nin sesi...

Mehmet: Base'nin Küçük oğlu, eşyalar arasından geçmişi bulur. Geçmiş bize eskiden kaydedilmiş kasetlerle ve bir gazete küpürüyle aktarılır. 
Babanın sesi ...
Geçmişin sesi...

Base, geçmişi yok saymak isteser,ama geçmiş kireçle boyanan ağaç gövdesi gibidir; gökten inen gözyaşlarıyla ortaya çıkar. 

Üzeri örtülmeye çalışılan bir katliamın ve bir dilin sessiz çığlığını anlatır film, geçmişteki sesle. 

Bukadar özel çok az film izledim. Bir film; hem de politik bir film, daha estetik olamaz herhalde? Sinema daha çok görsel duyuya hitap eden bir anlatım biçimi. Sesi bunca önplana çıkararak böyle bir filmin üstesinden, genç yaşta gelmek... Ödülleri en haketmiş film, "babamın sesi" bana kalırsa.

Bir de filmi izlerken bunca zaman bir dolu şey paylaştığım Kürt arkadaşlarımın, tanışmadan hayatımın kesiştiği insanların diline özensiz olduğumu farkettim ve utandım kendimden. Birkaç kelimesi dışında bilmediğim bu dilin güzelliğini, dansını, rengini bu filmle keşfettim.

Vikipedi sitesinden alıntıdır: 
Babamın Sesi (KürtçeDengê Bavê Min), Orhan Eskiköy ve Zeynel Doğan'ın yönetmenliğini üstlendiği 2012 yapımı dram filmi.AlmanyaFransa ve Türkiye'nin ortak yapımı olan filmin galası 29 Ocak 2012'de Uluslararası Rotterdam Film Festivali'nde düzenlendi. Filmin çekimleri Diyarbakır'da gerçekleştirildi. Babamın SesiMaraş Katliamı'ndan etkilenen Kürt-Alevi bir ailenin hikayesini ele almaktadır. Uluslararası Altın Koza Film Festivali'nden "En İyi Film Ödülü"nü alan film, yönetmenlerden Zeynel Doğan'ın ailesinin gerçek hikâyesinden yola çıkılarak oluşturuldu ve filmin merkezinde, Doğan'ın babasından kalan kasetler yer almaktadır.
http://tr.wikipedia.org/wiki/Babam%C4%B1n_Sesi




23 Ocak 2014 Perşembe

Sen Şarkılarını Söyle-Başka Sinema

Galiba 60 ların Amerikasında geçer film. 60 ların amerikası meleketimin geçmişinden daha tanıdık benim için; bunda bi tuhaflık var ya, hayırlısı dedim içimden. Bu farklı bir Cohen kardeşler filmi bana kalırsa. Islak, soğuk,sıcak, kahve kokan, hüzünlü, pisi mırıltılı.
Zaman-mekan bağımsız bir film galiba? Sonunda kendi kendime söylendim "sen şarkılarını söyle"  ve sen! şarkılarını söyle, sonra?; hepimiz şarkılarımızı söyleyelim...
Film işte bukadarcık

Sen Aydınlatırsın Geceyi-Başka Sinema

Çok yetkin oyuncular, nefis bir kurgu var karşımda. Özenle işlenmiş kareler, düşünülmüş, taşınılmış felsefik çümleler...

Böyle bir film Sen Aydınlatırsın Geceyi. Hem sevimli, hem hüzünlü, hem düşündüren, hem de  haz veren. Basit ama zor bir film. Görselleri, duyguyu sıradışı verişi, müzikleri vesairesi. Çok emek verilmiş belli.
Bukadar 'derin' den saflık, çaresizlik, aşk vs meselesini anlatan bir film de 'kötülüğün' bazen öznesi, bazen aracı olarak hep kadın işaret edilmiş. Aşık olunan kadın, saflığı ortaya koyabilmek için bir figurandır ve aslında kirlidir. Gebeliğini yamamaya çalışır kadınlar film boyunca, nizam dışı gebeliklerini. Anne karakteri yoktur zaten, çoktan öldürülmüştür. Fimin de 'kadın' böyledir diye bir anlatım yok elbet ama satır aralarından bunu görmek çok çok kolay. Özellikle yapılmış olmalı. Filmi yapanların ( yönetmen ve senarist olmalı işaret ettiklerim?) kadınlardan tiksindiği aşikar ve belliki bu nefreti göstermeye gayret etmişler. Film bence altın bamya yı fazlasıyla hak ediyor. Benim gördüğüm en iyi altın bamya. Hatta bamya için çekilmiş olabilir film? Ama hakkını da verelim, kadına yönelik şidet için öz bir eleştiri de var filmde. Şiddeti hak etmese de, kadın "kirli" işte!


Ben Onur Ünlünün ismini çok duyup, merak edenlerdenim. Bir bölüm dizisini ve  'Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi’ ni izledim. 
'Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi’ filmi 2011 yapımı, belki film 1980x - 199x yapımı olsaydı başka etkisi olabilirdi de, 2011 yapımı olup da 'cumhuriyet eliti' ne dokundurmak başka bir şey oluyor. Fazıl Say üzerinden yaratılmış karakter bende büyük öfke yaratmıştı. Sen Aydınlatırsın Geceyi izlerken, Onur Ünlü'nün Fazıl Say'ı anlatış biçimindeki Say'ın kendini üstün göreme halinin Onur Ünlü' de vücut bulduğunu izlenime kapıldım.  Aklıma mühendislik fakültesinde kendini dahi sanan, kadınları aşalayıp duran ama yüzlerine bakıp da iki laf edemeyen gençler geldi. Dahi değiller demiyorum, dahiden anlamam :)
Bu arada, bir süredir Fazıl Say'ın İlk Şarkılar albümmünü dinlemeden huzura eremiyorum. Fazıl Say dahidir demiyorum, nitekim dahiden anlamam.


Dediğim gibi, sade bir izleyici olarak zihnimde kalan kırıntıları serpiştiriyorum. 




22 Ocak 2014 Çarşamba

Mavi En Sıcak Renktir-Başka Sinema

Masmavi bir film; lise öğrencisi Adele'in  mavi saçları olan Emma ile kendini, cinselliği ve yaşamı keşfetmesinin hikayesi var karşımızda. 
Oyuncular özellikle Adele, izleyiciye duyguyu çok güzel hissetiriyor ve bana kalırsa oldukça zor bir rolün mükemmel bir şekilde üstesinden geliyor. Film pornografik olarak lezbiyen bir ilişkiyi izleyicisine anlatıyor ve pornografi bir yöntem olarak çok iyi kullanılmış. 
Hikaye, bildik bir hikaye : Adele orta-alt sınıf bir ailenin çocuğu olmanın izlerini taşır. Emma orta-üst "entellektüel" bir ailenin sanatçı çocuğudur. Bu sınıfsal fark, genç Adele ve Emma'nın  ile ilişkisine zamanla yansır. Yeterli 'entel' liğe ulaşamayan Adele ve Emma nın ilişkisi, Adele'in gözyaşlarıyla sona erer. Bu kadar bildik ve basit bir hikayeye lezbiyen bir çift oturtulunca, hikaye çok farklı bir yerde duruyor. Filmin meselesini anlatış biçimi kusursuz ve film izleyicide etkili bir tat bırakıyor. Ayrıca cinsel tabuların yıkılmasına ve dayatılan heteroseksüel dünyaya başka şeyler fısıldıyor. Bence film tüm övgüleri fazlasıyla hak ediyor.

Yozgat Blues-Başka Sinema

Oyuncular mükemmel! Dee, film bende oldukça kötü bir tat bıraktı. 
Beyazperde.com sitesinden alıntıdır:
Yozgat, Yavuz ve Neşe'nin hikayesinin başladığı ya da bittiği yerdir... Aldıkları bir iş teklifi sonrasında Yozgat'a taşınan müzik öğretmeni ve şarkıcı Yavuz ve öğrencisi Neşe hayatlarının önemli bir dönüm noktasına adım atmak üzeredir. İcra ettikleri müzik türüyle bu yeni şehirde kimsenin ilgisini çekemeyen ikilinin çabalarına, buraya taşındıkları ilk günlerde tanıştıkları Sabri'nin yardımları da eklenir ancak sonuç yine olumsuzdur. Bu olumsuz sonuç beklenmedik gelişmeleri de beraberinde getirir...
Film Yozgatta geçer, ama filmde Yozgat'a dair birşey görmeyiz, tadamayız: bir merdiven altı, bir otel odası, bir müzikhol, bir dükkan, radyo program odası, bir iki dükkan bukadar. Film bizi dört karakterle tanıştırır: İstanbul'dan Yozgat'a gelen Yavuz ve Neşe, Kuaför Sabri bir de Sabrinin dostu 'sanatsever' KAmil. Bu insanlara ve yaşadıkları dünyaya ilişkin hiç bir ipucu bulamayız filmde. Film vermeye çalışır belki?; Yavuza peruk taktırır, babasının ölümünü sokuşturur, Sabrinin arkadaşına otobiyografik roman yazdırır , Neşe'nin bencilliğini, koca bulma sevincini gözümüze sokar... falan ama benim izleyici olarak zihnimde içi boş kalmıştır karakterlerin. Yavuzu filme güzel sokup ( ilk sahne) güzel ayırmıştır (son sahne) ama Yavuz karakterinde de filmi kavramışlık bulamadım.  Bu dört  karakterle bir dramatik komedi vardır karşımızda. Sinemada, edebiyatta  sıkıntılı taşralılık hallerine alternatif,  başka bir bakışaçısı verilmeye çalışılmış tahminimce; ama olmamış. 

Bence filmde hüzne, taşralılığa çiğ bir üstten bakış var. Hissettiğim bu sevimsiz küçümsemeyi sahnelerden örneklerle anlatmam  zor. Filmden çıkınca  toyluğum geldi aklıma:

Bizim oralarda da aynı filmdeki gibi yerel radyo vardı, gençler dinlerdi. Şiir falan da yazmaya, gitar falan çalmaya çalışırlardı. 17 yaşında okumak için taşradan İstanbula geldim. Kitaptan, gazeteden, edebiyattan, sinemadan bi haber bir genç iken, birden "entellektüel" bir ortamın içine düştüm. bir sene sonra memleketime gittim. Akrabamızın ben yaşında çocuğu vardı, o yerel radyoyu hüzünle, aşkla dinlerdi. Radyodan parça isterdi. Çok küçümsedim içimden O'nu. Oysa Pink Floyd dinleyerek varoluşsal sorgulamalar yapılmalıydı. Doors dinlenmeli, radyo olarak kent - hür fm falan dinlenmeliydi*. Yüzüne birşey demedim elbet, belki anlamıştır halimden? ezilmiştir, gözleri yere kaymıştır?  Şimdi nasıl utanç duyuyorum bu küçümser halimden, anlatamam. Film boyunca salondan gelen gülme seslerini duyduğumdaki öfke, kendimeydi sanırım.

Neyse bir izleyici olarak filmin bende bıraktığı tadı sevmedim. Karakterler filmin meselesinden bukadar kopuk olmasaydı belki farklı bir tat bırakırdı bende? Belki de komedi ile hüzün bu seneryoya iyi gitmemiş? Bilemiyorum. 

* Kaybedenler klübü diye bir program vardı, sonradan filmi çekildi-izlemedim. İşte o program üstten bir kahkahayı hakediyor. Bu programı bugün durduğum noktadan zavallıca buluyorum. Donun ne renk diye soruyorlardı kadınlara.

Kusursuzlar-Başka Sinema

Kadıköy-Rex e gittim. "Kusursuzlar'a bir bilet" dedim. Arkamdan bir kadın seslendi: "pardon, Kususrsuzlar güzel mi?" Anlamsızca bakınca kadının yüzüne, " konusu neymş , salonun girişinde yazmıyor da" dedi. "Konusunu da bilmiyorum, başka sinema filmlerini öncesinden incelemeden izliyorum" dedim, ileride duran broşürlerden birini alıp kadına verdim. Film için beklemeye koyuldum. Evet, başka sinema çok iyi geldi bana. İzlerken aldığım keyif bir yana, filmi izledikten sonra filmleri zihnimde yeniden, yeniden üretiyorum. İyi bir sinemasever değilim. ne yönetmenleri, ne oyuncuları, ne alınan ödüllerin bir seceresi vardır kafamda. Sadece izlerim. İzlediğim filmler, kareler, müzikler bazen gelir geçer, bazen kazınır kafama. Neyse, ben sinema otoritesi değilim. Bu nedenle sinema hakkında yazdıklarım, sadece düşünsel pratik yapmak için. Kimsenin emeğine dil uzatmak değil niyetim. Yazdıklarım sadece bir izleyicinin yorumları olarak algılanır, umarım.

Kusursuzlarda az mekan, az oyuncu, çok hikaye var. Hem de öyle böyle hikayeler değil.
İki kız kardeşin odağında olduğu film, ufak ayrıntılarla bize buz dağının altını gösteriyor. Kızkardeşi olanların bu filmi daha başka izleyeceğine aminim:)  Gönüllü mü,  zorunlu mu anlaşılamayan bu ilişkideki ötekinin acısına hem merhem olmak, hem de yarayı kanırta kanırta acıtma hali çok iyi verilmiş. Ya memleketimde kadının hallerini?( aslında kadınlık hallerinin bir sınırı yok dünyada ama kadının hali bir başkadır memleketimde!) Böyle zor iki kocaman mesele bence ufacık bir sinema filminde daha iyi ele alınamazdı. Ayrıca "layt" ilerleyen  filmdeki gerilim ve merakın sonuna kadar sürmesi ve son sahneyle çat diye izleyicinin yüzüne vurması da çok taktir edilesi. Belli ki tüm film ekibi çok uyumlu çalışmış. Zor misyonu olan bu film için çok emek verilmiş ve seyirciye güzel bir iş aktarılmış. Oyuncular tam anlamıyla KUSURSUZ!


Not: Eve geldim, internette araştırdım. Film Altın Portakalı almış. (Yani benim sinema ilgim de ...) Çok iyi yapmış bence Portakalı verenler, dedim kendi kendime. 

21 Ocak 2014 Salı

Koridorda: Bir beyaz yaka denemesi



O gün, işten çıkıp her gün akşam uğradığım esnaf lokantasına gitmedim. Öfkeli bir dalgınlık haliyle köşe başındaki büfeye girdim. Büfecinin rahatça televizyon izlerken çayını yudumluyor olması nedense öfkemi daha da büyüttü. Dört birayla iki yüz elli gram karışık kuruyemiş istedim. Büfeci kuruyemişi aheste aheste tartarken daraldım ve deli gibi koşmak istedim. Ama koşmadım tabi, bir ayağımı yere vurarak etrafa bakındım. Şarapların olduğu rafa eğretice kondurulmuş “yasa gereği saat 22 den sonra içki satışımız yoktur”  yazısını görünce, büfecilerin de defteri dürüldü; bundan sonra AVM amelesi olur hepsi diye geçirdim içimden.  

Siyah poşeti kaptığım gibi eve gittim. Kapıya, bir süredir ödenmeyen faturalar nedeniyle elektriğin kesildiğini bildiren bir kağıt sıkıştırılmıştı. Kağıdı okuduğumda, kan gerçekten beynime sıçradı. Otomatik ödeme talimati vermeyi ertelediğim için kendime küfürler ettim. En çok küfrü, üzerinde çalıştığım saçma projenin saçma  yöneticisine ettim. Hayatımda bukadar yavşak, kafası basmaz birini tanımamıştım. Nasa için füze yaptığını sanan, her şeyden bihaber, üst yönetime yalakalıkta sınır tanımayan bu adam beni bulmuş, hem de tepeme çıkmıştı. Aylardır bu saçma herifin beceriksizliği yüzünden akşam dokuzdan önce işten çıkamamış, faturaları ve bir sürü şeyi erteler olmuştum. Küfürlerin etkisi olsa gerek, bir süre sonra sakinleştim. Az sonra basacak zifiri karanlığa önlem olarak evde mum ve çakmak arandım. Stoklarımda, mum ışığını pek seven eski sevgilimden kalmış birsürü mum ve çakmak vardı. Ayrıca müzük dinleyebilirdim;  telefonumda ve tabletimde dört saat yetecek enerji vardı. Keyfim yerine gelmişti. Biricik koltuğumu pencereye doğru çevirdim ve yanına biram ve kuruyemişlerim için sehba taşıdım. Koltuğa yayıldım  ve müdavimi olduğum radyoyu  dinleyerek  dışarıyı seyre daldım.

Hafiften içim geçmişti ki, tarifi imkansız o ses! Birden içime doldu. Otoriter bir biçimde bana hükmetti. Yayıldığım koltuktan kalktım. Bir adım attım. Önümdeki karanlık, loş bir  koridora açıldı. Koridorda bir düzine kapı vardı. O ses bana gördüğüm kapıların başka koridorlara açıldığını söyledi ve devam etti:

“Şu an içinde bulunduğun bu koridorda bir düzüne kapı var. Bu kapılar başka koridorlara açılır ve senin zihnin tarafından seçilmiştir. İçinde bulunduğun koridordaki kapıları incele. Kapıların ardında bulunan yaşamı, izin verildiği ölçüde hissedeceksin. Eğer bu yaşamın içinde olmak istersen, o koridora girebilirsin. Bu durumda aynı bedenle başka bir yaşama doğacaksın. Bu yeniden doğuştur. Yeniden doğuş sana acı verecek. Eğer yeni yaşama adapte olursan, acıyı duyumsaman sönümlenecek ve acının yerini haz alacak. Girdiğin her koridorda başka koridorlara açılan kapılar olacak. Kapıların sayısı, senin zihnin tarafından koridordayken belirlenecek. Eğer seçtiğin koridordan geri donmek istersen, bir önceki koridor ilerlemiş olacak ve sen tam olarak bir önceki varoluşunu bulamayacaksın.”

Tam olarak anlamamıştım sesin demek istediğini. Şu an içinde durduğum loş, havasız koridorda boğulacaktım. Bir an önce diğer kapılardan birini seçmeli ve öbür koridorlardan birine geçmeliydim. Seçtiğim ve girdiğim koridorda yeniden doğuş acısına dayanamayıp başka bir koridora girersem ne olacak diye aklımdan geçiriyordum ki ses, “acıyı  hazza çevirmediğin sürece acı seni terketmeyecek. Girdiğin koridora acıyı taşıyacaksın” dedi.

Beni daraltan bu koridordan biran önce kurtulmak istiyordum.  Ancak yeni seçeceğim koridordaki yaşama adapte olamayıp acı çekmek beni çok korkutuyordu.

Ben hareket etmiyordum ama koridorda ilerliyordum. Koridor yüz seksen derece ileri ve geri ayaklarımın altında hareket ediyordu. Bir kapı önüme geldi. Kapının açıldığı koridorda duacı denilen bir yaşam vardı. Ses bana “bu koridora geçersen bir tanrı seçmelisin ve bu tanrıya tapınmalısın. Her tanrı farklı tapınma kurallarını şart koşmuştur. Tapınmak zor bir eylemdir. Bu koridorda yeniden doğuş acısı orta dereceli duyumsanır. Duacı yaşama adaptason gerçekleştiğinde kısa sürede yüksek haz alma evresine geçilir. Tanrının kuralları tam olarak yerine getirilmediğinde, duyulacak acı tarifsiz olur” dedi. Bu koridorda oldukça yoğun haz hissediliyordu.  Ancak  buradaki yaşamın, koridora kapıdan bakarak anlaşılması imkansızdı. Bu koridorda hangi koridorlarlara açılan kapılar var diye aklımdan geçerken, ses “her koridorda  sonsuz olasılıkta kapı olabilir. Koridora girdiğinde, kapılar senin zihnin tarafından anlık olarak belirlenir. Bu nedenle duacı yaşamın olduğu koridora girmeden  kapı sayısı bilinemez.” dedi.

Duacı koridorunu düşünürken, birden önüme başka bir kapı geldi. Kapının gerisindeki koridorda anlatıcı denilen yaşam vardı. İçerisi  renkli ve eylenceliydi. Gözlerim, kulaklaım, aklım zevkten zevke dolanıyordu. Ses bana “ bu koridorda anlatıcılar vardır. Kimi anlatıcı renkleri kullanarak etrafıyla anlaşır. Kimi anlatıcı sesleri kullanır anlatmak için. Kimi bakarak, kimi hareketlerle, kimi kokularla, kimi şekil vererek anlatır. Anlatıcılar için sonsuz araç vardır. Anlatıcılara katılmak istersen kendine araç seçmelisin. Bu koridora geçildiğinde, hafif yeniden doğuş acısı duyumsanır. Yaşama adaptasyon gerçekleştiğinde haz evresine geçilir. Anlatıcılar için anlaşılmak esastır. Anlaşılamama oranında acı duyumsanır. Anlaşılma tam olarak gerçekleştiğinde, haz evresi sonsuzdur.” dedi. Anlatıcılar bana çok büyük keyif vermişti ve bu  kapıdan ayrılmak istemedim. Ancak anlaşılamayan anlatıcıların acılarına tanık olunca…

Aniden önüme buyuranların yaşadığı koridora açılan kapı geldi. İçerdeki yaşamın bana bakışı nedeniyle hissettiğim eziklikten sıyrılmak için dik durmak ve üstüme başıma çekidüzen vermek ihtiyacı hissettim. Ben kendimi düzeltmekle meşgul iken ses, “ bu koridorda yaşayanlar buyururlar ve  her konuda buyurmakta serbesttir. Bir buyuranın buyruğu sürekli olmalıdır. Buyurganlar etrafta sadece buyurabildikleri insanları görebilirler, bu nedenle buyurganlar yanlız yaşamak zorundadırlar. Buyurganların bazıları çok etkilidir ve görebildikleri, buyurabildikleri koridorlar vardır. Bu koridora girdiğinde geçmişteki tüm bağlantıların yavaş yavaş silinecektir. Çok yoğun yeniden doğuş acısı hissederken hazzı da hissetmeye başlayacaksın. Hissedilen haz, buyruğunun etkisi kadar olacaktır” dedi. Buyurganların  ayakları ve yüzleri farklı yöne bakıyordu. Yüzlerin hiçbirini göremedim ancak bu yaşamdaki bakışlar benim yere batmama sebep oluyordu. Kendimle ilgilenmekten bu koridordaki  acıyı ve hazzı duyumsayamıyordum.

Önüme oyuncuların yaşadığı koridora açılan kapının gelmesiyle rahatladım. İçerideki yaşam çok farklıydı. İçeridekiler sinyal geldiğinde oyunlarını oynuyor ve sonra olağan yaşamlarına geri dönüyordu. Bir oyuncu birden fazla oyunu aynı anda oynayabiliyordu. Bazı oyuncular ileri seviye oyunculardı ve buyurganlarla iletişim halindeydiler. Oyunun kuralları, buradaki yaşam ve buyruklar tarafından belirleniyordu. Ses “Bu koridorda yeniden doğuş acısı orta derece duyumsanır. Adaptasyon gerçekleştiğinde haz duyumsaması başlayacaktır. Olağan yaşam ve oyunun oynandığı yaşam farklıdır ve bu farkın en aza indirilmesi haz seviyesinin artması için gereklidir. Oyunun kurallarının dışına çıkıldığında, acı seviyesi artacaktır.” dedi. Oyuncu yaşamda her şey çok güzel görünüyordu. Ancak arkada duran olağan yaşamda acı duyumsaması oldukça fazlaydı. Oyuncular iki yaşam arasındaki farkı azaltmalılar diye aklımdan geçiyordu ki önüme yeni bir kapı geldi.

Bu kapı düzenlilerin yaşadığı koridora açılıyordu. Her düzenlinin yaşamı belirlenmiş bir kural dahilinde oluşuyordu. Bu yaşamlar gene belirli bir kural dahilinde başka bir yaşam kümesini oluşturuyordu. Bu yaşam kümeleri de belirli kural dahilinde başka bir yaşam kümesini,… . Sonsuzdaki mükemmel yaşam kümesinin fertlerinin robot olabileceğini düşünürken ses “ İçeride yaşayanlar robot değildir. İçerideki kurallar sonsuzdaki yaşam kümesi ve etkili buyurganların buyrukları tarafından belirlenir. Bu koridora girdiğinde yeniden doğuş acısını hafif duyumsayacaksın. Yaşama uyum sağladığında haz evresine geçeceksin. Uyumda bir gerileme olduğunda acıyı yeniden yaşayacaksın” dedi.

Düzenlilerin koridorunda büyülenmiş gibiydim. Düşünmekte güçlük çekiyordum ki önüme pat diye savaşçıların yaşamına açılan kapı çıktı. Bu koridorda görkemli savaşlar ve kutlamalar yapılıyordu. Bazı savaşçılar esir düşmüş, bazı savaşçılar koridordan silinmekteydi. Ses “içeri girdiğinde sadece kutlamaları göreceksin. Bu koridorda yeniden doğuş acısı azdır. Kutlamalarda haz çok yüksek seviyede duyumsanır. İçeride savaş görülemez ancak yaşanabilir. Savaşta düşük seviyede haz ve yüksek seviyede acı duyumsanır. Savaşların tarafları etkili buyurganlar tarafından belirlenmektedir” dedi. Savaşçıların yaşamı bana göre değil diye düşünmekteyken ses ” dikkat! Girilen her koridora başka koridorlara açılan kapılar olacaktır. Diğer koridorların kapılarından savaşçıların koridoruna giriş kaçınılmaz olabilir.” dedi.  

Sonra önüme pat diye yardımcıların yaşamına açılan kapı çıktı. Bu yaşamda bir koşuşturmaca ve karmaşa vardı.  Ses “Bu koridordaki yaşamın diğer tüm koridorlara açılan kapısı vardır. Diğer koridorlardan çağrı geldiğinde yardımcılar koridorlar arası yeniden doğuş acısı duyumsamadan geçiş yapabilirler ve yardımı gerçekleştirip bu koridora geri dönerler. Bu koridorda yeniden doğuş acısı hafif seviyede, haz duygusuyla birlikte duyumsanır. Her zaman haz ve acının seviyesi zihin tarafından belirlenir. Yardımcılar ileri seviyeye ulaştıklarında acıyı hazza dönüştürme yeteneğine sahip olurlar.

Yardımcıların koridorunun büyüklüğü başımı döndürmüştü ki önüme yarışçıların yaşamına açılan kapı çıktı. Bu koridordakilerin yarıştıkları alan çok çeşitliydi. Her eylem için yarış alanı vardı. Yarışçıların yaşamında kazanmak en büyük hedefti. Kazananların yüzlerindeki sevinçle oldukça duygulanmıştım ki ses “ Bu koridora geçtiğinde oldukça yoğun yeniden doğuş acısı duyumsayacaksın. Bu koridordaki yaşam yarışmak üzerine kurgulanmıştır. Her yarışın sonucunda kazanan ve kaybedenler belirlenir. Kazananlar yüksek seviye hazzı duyumsamaktadırlar. Kaybedenler zihin durumlarının belirlediği ölçüde haz ve acıyı en az biri olmak üzere duyumsamaktadırlar. Kazananlar, sahip olanlar koridoruna yeniden doğuş acısı yaşamadan geçiş yapabilir ve geri dönebilirler.” dedi.

Sahip olanlar koridoru hemen öüme geldi. Bu koridordakilerin ayaklarının altında katmanlardan oluşan bir platform vardı. Farklı yükseklikteki platformların üzerinde duranların olduğu bu yaşamı kavramaya çalışıyordum ki ses “ Sahip olanlar platformlarıyla yaşamaktadır.  Bu koridordaki yaşamda, sahip olunan şey bir meta olmak zorundadır. Sahip olunan her metaya karşılık bir katman platforma eklenir. Katmanların yüksekliği metanın değerine göre belirlenir. Metaların değeri değişkendir ve bu koridordaki yaşam tarafından belirlenir. Koridordaki yaşam, buyurganlarla iletişim halindedir. Bu koridora geçtiğinde yeniden doğuş acısı hafif seviyede duyumsanacaktır. Koridora adaptasyon süreci başarısız olursa acı duyumsanacaktır. Sahip olunan metanın herhangi bir nedenle kaybı da acı duyumsamasına neden olacaktır.” dedi. Koridorda çok farklı yükseklikte platformlar mevcuttu. Yüksek platformlu ile alçak platformlu sahip olan nasıl konuşuyor? diye düşünürken ses , “platformlar arası iletişim, yükseklik farkı ile doğru orantılı olarak azalmaktadır. Bu nedenle en yüksek platformdaki  ile en düşük platformdaki sahip olanın iletişim kurması olanaklı değildir.”dedi.

Sahip olanları gözlemlemeye çalışırken boynum yorulmuştu. Neyseki birden önüme izleyicilerin yaşamına açılan kapı çıktı. İzleyicilerin yaşamı çok durağandı ve hepsinin yüzlerinde silik bir tebessüm vardı. Neyi izlemekte olduklarını anlamaya çalışırken ses “Bu koridordaki yaşam izlemek üzerine kurgulanmıştır. Yaşamın içerisindekiler asgari ihtiyaçlarını giderip izleme durumuna geçerler. İzleyicilerin izleyebildikleri koridor sayısı sınırsızdır. Bir izleyici diğer koridorları izleyebildiği gibi buyurganlar ve şu an senin için var olmayan bazı koridorlardaki yaşamlar tarafından hazırlanan similasyonları izleyebilir. Bu koridora geçildiğinde yeniden doğuş acısı hafif ve kısa süreli olacaktır. Adaptasyon sonrası alınacak hazzın bir üst sınırı vardır. Bu koridorda bulunmak için harcanacak enerji minimum seviyede tasarlanmıştır. İzleyici yaşamdan diğer yaşamlara geçiş mümkün olabilmekle birlikte, geçiş sırasında gerekli enerjiyi biriktirmek acı duyumsamasına sebep olacaktır” dedi.  

Aklımdan izleyicilerin koridorunun en garanti koridor olduğu gibi bir düşünce geçiyordu ki eşitlikçiler koridoruna açılan kapı pat diye önüme çıktı. Bu yaşamdaki herkesin benzer olmasını beklerken, hepsi farklı görünüşteydi. İçerisi çok hareketliydi. İçeriden anlayamadığım türlü sesler geliyordu. Bazı yerlerde  göz alıcı ışık ve renkler varken, bazı yerler beyaz ve sessizdi. Bu koridorda eşit hiçbirşey  bulamamışken ses “bu koridorda eşitlikçiler vardır. Eşitlikçiler istedikleri şekle ve zihne sahip olabilirler. Her eşitlikçiye koridordaki enerji eşit olarak dağılır. Enerjinin kullanımı için belirlenmiş bir kural yoktur. Bu koridorda yeniden doğuş acısı yüksek derecede duyumsanır. Adaptasyon gerçekleştiğinde haz yüksek duyumsanacaktır. Adaptasyon geciktiğinde ya da başarısız olduğunda, yüksek dereceli acı duyumsanacaktır. Bu koridordaki yaşam diğer koridorları görebilir ve etkileyebilir.” dedi. Eşitlikçileri hala kavrayabilmiş değildim. Ses Eşitlikçi yaşam, içindekiler tarafından kurgulanmıştır. Bu koridordakilerin enerji kullanımı ve adaptasyonu tamamlananların haz duyumsaması eşittir. Eşitlikçiler, hazzın en yüksek seviyede duyumsanabileceği yaşam için çalışırlar. Haz algılayan zihin kapasitesi bu yaşamda sürekli gelişim göstermelidir. Eşitlikçilerin hedefi, tüm koridorlardaki yaşamların eşit enerji dağılımıyla, yüksek haz duyumsamalarını sağlamaktır. Bu nedenle eşitlikçi yaşamın tüm koridorlarla etkileşim halindedir.” dedi.

Eşitlikçileri anlamaya çalışırken başka bir yaşama açılan kapı önüme geldi. Ses “Bu kapı şu an durduğun noktanın yaşamına ait kapıdır. Bu kapının tüm bilgileri senin hafızanda kayıtlıdır. Bu kapıdan girdiğinde yeniden doğuş acısı hissetmeden zihninde kayıtlı yaşama devam edeceksin.” dedi. Hareket edemiyor, düşünemiyordum. Ses “Düşünmeye başladığında zihnin bir yaşamı seçmiş olacak ve önüne seçtiğin koridora açılan kapı çıkacak dedi.

Düşündüm ve kapıdan içeri girdim.

10 Ocak 2014 Cuma

Hırsız Var

Muhammet, kömür gözeleri uzaklara bakan, kiraz dudaklarını ısıran, tüyü bitmemiş bir mübarek oğlan. Rahmetli babası inşaatta sıva yaparken gözü kararıp boşluğa düştüğünde, altı yaşındaydı Muhammet. Anacığı biricik yetimini eksik bırakmamak için çok çırpındı ancak tuhaf bir hastalık geldi de O'nu buldu; sağ yanı ve yüreği titredi durdu. 

Şehrin yorgun yollarında,  fukara mahalleliyle şafak sökülür. Muhammet on bir yaşında, arabasıyla düştü o yollara. Teneke, plastik, şişe, kutu, gazete, işe yarar ne varsa topladı Muhammet. İlkin, eldivenlere rağmen acıdı elleri, körpe bedeni sızım sızım sızladı. Pes etmedi Muhammet; yürüdü-yürüdü, aradı-buldu. Zamanla acıyan elleri nasır bağladı, bedeni de nasırları gibi katılaştı. 

Muhammet'i işbaşında görenlerin kimi "bakamıyorsan niye doğurursun bu çocuğu" diyerek söylendi. Kimi üst-baş, kimi de evde biriktirdiği geri-dönüşümleri verdi. Günler sırayla geldi-geçti: Cumartesi-pazar kalabalık ve bereketliydi. Diğer günler, çocuklar okula giderdi. Cuma en güzel gündü;  kokusu, gürültüsü, karmaşası keyif veren pazar kurulurdu.  

Muhammet büyüdü mü? Bulduğu oyuncağı değil, kaygan kağıttan renkli dergiyi kendisi için ayırdı. Şehre karanlık çöktüğünde anacığının titrek ellerle kaynattığı çorbayı içip, devşirdiği bu dergiye baktı. Okumaya koyuldu da, bir paragrafı bitiremeden gözleri kapandı. Anacığı üzerine yorgan örttü.

Ertesi gün hava çok soğuktu. Muhammet’in burnuna pazarın kokusu çalındı. Daha dün, cuma değil miydi?  Günlerin hızına şaşırarak ilerledi. Pazarın girişine konulan yeni çöp konteynerini gördü, yanaştı. Ayıklarken çöpleri, gözü takıldı kaldı: Muzlara; pazarın ilk tezgahındaki.

Pazar arabasına oturttuydu babası. Tezgah hizasından seyre daldıydı pazarı. Bir kadının torbasından  elmalar yere saçıldıydı. O, yerdeki elmalara bakarken, babası bir  muz aldıydı. Hayal meyaldi; babasının gülümsemesi, derin yarıklı ellerin kabukları yavaşça soyuşu, muzu uzatışı, başını okşayışı, "büyüsün, aferim oğluma" derkenki sesi. Çok sevdiydi o gün muzu, bir daha yedi miydi?

Tezgahta duran muzlar mıydı canının çektiği? Bilemedi. Cebinde para yoktu. Çıkınında ekmeği vardı da karnı aç değildi. Yeni konteynerden çok pet şişe çıktı. Bitirdi işini. İlerlemeye başladı. Tezgahın yanından geçerken durdu. Abiler-ablalar ellerinde bir tomar gazeteyle yolda yürüyordu. Gazetelere baka kaldı. Gazeteler, abiler-ablalarla pazara girdi. Muhammet'in gözü gene tezgaha kaydı. Arabasını yüklendi,  adım atacaktı ama ayağına bir kasa muz takıldı. Eğildi, kasayı tezgaha doğru itti. Muzlardan biri öbekten kopmuş, tek başına, en üstte duruyordu. Babasının soyduğu muz mu sanmıştı? Elini muza uzattı. Pazardan bir ses yankılandı: "Hırsız Var! Halktan çalıyorlar! Yazıyor! Hırsız var!"

Anacığının elleri oluverdi sanki Muhammet’in elleri. Muz yere düştü.  Doğruldu, arabasını yüklendi,  koşarak ilerledi. Titreyen bacaklarıyla daha öteye gidemedi, köşe başında durdu. Kaldırıma oturdu, başını eğdi, gözyaşılarını yere akıttı.

   

5 Ocak 2014 Pazar

Tanrı Gelini Sibyl

Türü: Roman
Yazan:Par Lagerkvist  
Çeviren:Melih Cevdet Anday
Yapı Kredi Yayınları


90'lı yıllarda, papatya gibi bir arkadaşım hediye etmişti "Tanrı Gelini Sibyl" i. Par Lagerkvist' in 1956 da yazdığı bu romanı defalarca denesem de içine girememiştim. Yıllar sonra, dingin bir zihinle eserin içinde keyifle dolaştım.

Romanda kullanılan dil gerçek, mistik, kıvrak,.... bu sayede tüm duyu organlarımla okudum  romanı. 

Tanrıyı, kesişen iki yaşamın içinden dinletir yazar. İki farklı tanrı mıydı bana anlatılan, aynı tanrının farklı yansıması mıydı? Emin değilim. 
"Tanrı acımasızdır. En insansal olmayan şeydir o. Vahşidir. Apansız vurur insana, tüm zulmünü ortaya çıkaracak. Ya da aşkını"*
Hayata gözlerimi açtığım andan itibaren bana da iyi, bağışlayıcı, adaleti bol, temiz, yüce bir Tanrı anlatıldı. 
Oysa yöremde gördüklerim?   Tanrı'ya muhtaç olanlar-a/-ın vahşeti? Kesilmiş kafalar, patlayan bombalar, deşilmiş ve yakılmış bedenler?  

Lagerkvist'in  mistik cümlelerinde, Tanrı'nın seçtiklerine lütfettiği  kutsal dehşete tanıklık etmek; dünyada yaşamak gibi.

* Arka kapaktan alıntıdır